Serbia dhe Tregtia e Armëve: Një Analizë e Thellë e Situatës Aktual

0
4
- Advertisement -

Edhe pse Serbia ka vendosur një embargo për eksportin e armëve, shitjet jashtë vendit vazhdojnë dhe kompania shtetërore Jugoimport SDPR ka arritur fitime të konsiderueshme.

Kjo konkludohet nga raportet financiare të kompanisë për vitin 2025, që janë shqyrtuar nga Radio Evropa e Lirë.

Të ardhurat e Jugoimport SDPR-së nga importi dhe eksporti i armatimit kaluan 300 milionë euro, duke bërë që kompania të renditet në mesin e pesë ndërmarrjeve me rritjen më të madhe të të ardhurave në Serbi.

Edhe pse importi i armëve nuk kishte ndonjë kufizim, kompania ka vazhduar të sigurojë të ardhura nga eksporti, pavarësisht se Serbia kishte pezulluar zyrtarisht shitjet e armëve dhe municioneve jashtë vendit.

Moratoriumi ishte vendosur në fund të qershorit 2025 nga presidenti i atëhershëm, Aleksandar Vuçiq, për shkak të tensioneve mes Izraelit dhe Iranit dhe akuzave të Moskës se Serbia po furnizonte Ukrainën me municione përmes ndërmjetësve.

Eksporti rifilloi në shkurt të vitit 2026.

- Advertisement -

Si u arrit që armët nga Serbia të shiteshin gjatë periudhës së moratoriumit?

Në një përgjigje për Radio Evropa e Lirë, Jugoimport SDPR pretendon se eksportet e saj nuk ishin ndalur, por se procedurat për marrjen e lejeve të eksportit ishin ashpërsuar. “Përveç pëlqimit të Ministrisë së Punëve të Jashtme, Ministrisë së Punëve të Brendshme, Ministrisë së Mbrojtjes dhe BIA-s, u vendos edhe kërkesa për pëlqimin e Këshillit të Sigurisë Kombëtare,” thotë kompania.

Aleksandar Radiq, analist ushtarak serb, thekson se “fakti që aktivitetet tregtare vazhduan tregon se ekzistonin dy lista.

Njëra kishte bllokadë zyrtare, ndërsa tjetra për ata që kishin marrë miratimin për eksport.” Ai thekson se vendimi ishte në duart e Vuçiqit, i cili kishte vendosur moratoriumin sipas vullnetit të tij.

Partia Përparimtare Serbe (SNS) nuk iu përgjigj pyetjeve mbi tregtinë e armëve dhe rolin e ish-presidentit në këto marrëveshje.

Sipas raporteve financiare të Jugoimport SDPR, një e katërta e të ardhurave në vitin 2025 erdhën nga eksportet, ndërsa tri të katërtat nga importet.

Kompania njofton se gjatë vitit 2025 ka lidhur 57 kontrata eksporti me 22 vende, duke arritur një vlerë prej 643 milionë dollarësh.

Po ashtu, janë lidhur 237 kontrata importi me 27 vende, që arrijnë në 2.2 miliardë dollarë.

Megjithatë, detaje specifike mbi këto marrëveshje mbeten të paqarta.

Jugoimport SDPR ka përmendur Qipron, Azerbajxhanin dhe Izraelin si disa nga klientët e saj kryesorë, por nuk ka sqaruar natyrën e bashkëpunimit.

Rreth 90 për qind e importeve të kompanisë ishin për Forcat e Armatosura të Serbisë.

Dokumentet financiare tregojnë se Ministria e Mbrojtjes ofron mbështetje administrative, por nuk vendos vetë për blerjet.

Raportet e organizatave ndërkombëtare sugjerojnë se Serbia ka importuar pjesën më të madhe të armatimit nga Kina, duke përfshirë raketat balistike dhe sistemet e mbrojtjes kundërajrore.

Po ashtu, Serbia ka përfshirë armë izraelite në arsenalin e saj ushtarak.

Aleksandar Vuçiq ka theksuar bashkëpunimin me Izraelin në industrinë ushtarake, duke importuar disa dronë dhe duke rritur dërgesat e municioneve drejt Izraelit që nga tetori i vitit 2023.

Radiq vlerëson se blerjet e armëve nuk janë të bazuara në nevojat reale të Ushtrisë, por në vendime politike.

Ai thekson se “tregtia e armëve ishte një nga aktivitetet kryesore të pushtetit të kaluar, dhe armatimi përdorej si mjet në politikën e jashtme.” Lista Studentore, fituese e zgjedhjeve parlamentare të 25 tetorit, ka paralajmëruar një rishikim të kontratave për tregtinë e armëve.

Kompania Jugoimport SDPR ka mohuar akuzat për korrupsion dhe për kontrollin e Partisë Përparimtare Serbe mbi aktivitetet e saj.

Ajo thekson se do të ndjekë politikat e Qeverisë.

Megjithatë, Radiq shpreh dyshime se kontratat e nënshkruara mund të anulohen. “Marrëveshjet janë hartuar në mënyrë që t’i mbrojnë interesat e palëve nënshkruese,” konstaton ai.

Për sa i përket transparencës, Serbia ka dështuar të publikojë të dhënat e hollësishme për importin dhe eksportin e armëve, duke e bërë të pamundur përcaktimin e saktë të tregtisë së kompanisë Jugoimport SDPR.

Kjo ka ndodhur pas fillimit të pushtimit rus të Ukrainës, ku dyshimet për eksportin e armëve nga Serbia për në Moskë dhe Kiev janë rritur.

Qeveria serbe ka insistuar se ndjek një politikë neutraliteti dhe nuk furnizon asnjërën nga palët ndërluftuese.

- Advertisement -

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here