Në prag të zgjedhjeve parlamentare në Serbi, ish-drejtues të Agjencisë së Inteligjencës së Sigurisë (BIA), policisë dhe Agjencisë së Sigurisë Ushtarake (VBA) kanë bërë thirrje për besnikëri ndaj Kushtetutës dhe ligjit, duke paralajmëruar kundër përdorimit të këtyre institucioneve për interesa politike.
Përmes një apeli publik të iniciuar nga Rrjeti i Integritetit i Qendrës së Beogradit për Politikat e Sigurisë, ish-zyrtarët e lartë kanë theksuar se Serbia po përballet me një krizë të thellë politike, ndërsa roli i policisë dhe shërbimeve të sigurisë do të jetë vendimtar për garantimin e një procesi zgjedhor të lirë dhe të ndershëm. “Detyrimi ynë ligjor është të mbrojmë qytetarët dhe t’i shërbejmë shtetit, jo partive politike dhe individëve.
Asnjë interes politik, urdhër nga një epror apo presion nga autoritetet nuk mund të jetë justifikim për shkeljen e ligjit”, thuhet në apel.
Nënshkruesit paralajmërojnë se secili pjesëtar i institucioneve të sigurisë mban përgjegjësi personale për veprimet e tij, por edhe për mosveprimin në rastet kur ka detyrim ligjor të parandalojë ose sanksionojë veprimet e paligjshme.
Ata theksojnë se zgjedhjet e lira dhe të ndershme janë të pamundura pa institucione që mbrojnë vullnetin e qytetarëve, në vend të interesave të atyre që synojnë të qëndrojnë në pushtet. “Zgjedhjet e lira dhe të ndershme nuk janë të mundura pa institucione që mbrojnë vullnetin zgjedhor të qytetarëve, jo interesat e atyre që duan të qëndrojnë në pushtet”, theksohet në dokument.
Në apel kërkohet që policia dhe institucionet e tjera të sigurisë të parandalojnë dhunën, frikësimin e votuesve dhe abuzimet zgjedhore gjatë ditës së votimit.
Po ashtu, pas mbylljes së vendvotimeve, ato duhet të garantojnë integritetin e procesit zgjedhor dhe të reagojnë ndaj çdo përpjekjeje për ndryshimin e paligjshëm të rezultateve.
Ish-drejtuesit e institucioneve të sigurisë paralajmërojnë edhe për mundësinë e tensioneve paszgjedhore, duke kërkuar që policia të veprojë në mënyrë të paanshme dhe të mbrojë të drejtën e qytetarëve për protesta paqësore. “Institucionet të cilave u përkisni nuk duhet të bëhen një mjet për të ruajtur pushtetin me çdo kusht ose për të larë hesapet me kundërshtarët politikë”, thuhet më tej në apel.
Sipas nënshkruesve, ditët në vijim do të jenë një provë jo vetëm për profesionalizmin e institucioneve, por edhe për integritetin personal të zyrtarëve që punojnë në to. “Në ditët në vijim, jo vetëm profesionalizmi i institucioneve, por edhe integriteti personal i njerëzve që punojnë në to do të vihet në provë”, theksojnë ata.
Apeli shpreh gjithashtu mbështetje për iniciativën e CEPRIS dhe “Mbrojtja e Profesionit”, përmes së cilës u bëhet thirrje prokurorëve dhe gjyqtarëve të jenë të vetëdijshëm për përgjegjësinë e tyre në garantimin e sundimit të ligjit.
Nënshkruesit i cilësojnë zgjedhjet e ardhshme si potencialisht ndër më të rëndësishmet në Serbi që nga rivendosja e sistemit shumëpartiak.
Në përfundim, ata paralajmërojnë se institucionet e sigurisë mund të luajnë dy role krejtësisht të kundërta në një krizë politike: të mbrojnë rendin kushtetues ose të shndërrohen në instrument të keqpërdorimit të pushtetit. “Historia e krizave politike tregon se institucionet mund të jenë bastioni i fundit kundër arbitraritetit, por edhe mjeti i tij më i fuqishëm.
Zgjedhja u takon njerëzve që punojnë në to”, thuhet në apel.
Ish-zyrtarët kërkojnë që Serbia të dalë nga kriza politike në mënyrë paqësore dhe demokratike, duke theksuar se përgjegjësia për këtë proces nuk u takon vetëm aktorëve politikë, por edhe institucioneve që kanë autoritetin për të zbatuar ligjin dhe për të mbrojtur qytetarët.
